Thiếu máu do thiếu vitamin B12

14/11/2016 09:47:50

Thiếu vitamin B12 làm giảm sự phân chia tế bào, đặc biệt ở các tổ chức phân chia nhanh như tổ chức tạo máu, gây nguy cơ thiếu máu.

Vitamin B12 có ở tất cả các tổ chức trong cơ thể, nhưng tập trung chủ yếu ở gan và thận. Lượng dự trữ vitamin B12 rất thấp, trung bình khoảng 2mg trong toàn bộ cơ thể, lượng này để phát triển tạo máu trong 2-8 năm.
 
Thiếu vitamin B12 làm giảm sự phân chia tế bào, đặc biệt ở các tổ chức phân chia nhanh như tổ chức tạo máu, gây nguy cơ thiếu máu.
 
Vitamin B12  được tổng hợp do các vi khuẩn, chủ yếu do vi khuẩn ở ruột, ở người sự tổng hợp này không đủ cho nhu cầu cần thiết, vitamin B12 được cung cấp cho cơ thể qua thức ăn. Vitamin B12 được hấp thu theo hai cơ chế, thụ động và chủ động, lượng hấp thu thụ động rất ít, chỉ khoảng 1%.
 
Vitamin B12  có nguồn gốc ở thức ăn: thịt , nhất là thịt bò, gan, sữa, trứng, thức ăn thực vật hầu như không có vitamin B12, vitamin B12 đối bền vững với nhiệt.
 
Nhu cầu vitamin B12 hàng ngày 1-3mg, nhu cầu này tăng ở phụ có thai và cho con bú.
 
Trẻ dưới 3 tuổi: 1mg/ngày.
 
Trẻ trên 3 tuổi: 2mg/ngày.
 
Người  lớn: 3mg/ngày.
 
Phụ nữ có thai, cho con bú: 4mg/ngày.
 

Nguyên nhân:

+ Nguyên nhân thiếu vitamin B12 do cung cấp thiếu ít gặp vì nhu cầu vitamin B12 rất nhỏ, mặt khác, vitamin B12 thải qua chu kì ruột - gan được tái hấp thu ở phần cuối của ruột non, nếu không bị bệnh kém hấp thu. Thường xảy ra ở người có chế độ ăn thiếu thức ăn động vật, ở trẻ em đang lớn nhanh và phụ nữ có thai.
 
+ Nguyên nhân làm kém hấp thu vitamin B12 có thể:
 
- Do viêm teo dạ dày, ung thư dạ dày, làm giảm bài tiết axit clohyđric hay pepsin, nên hạn chế việc giải phóng vitamin B12 P 73 protein của thức ăn.
 
- Do không tiết được yếu tố nội dạ dày: Bệnh Biermer - một bệnh có tính chất tự miễn, hay sau cắt dạ dày.
 
- Do các bệnh làm kém hấp thu ở ruột như bệnh tiêu chảy nhiệt đới, bệnh ỉa mỡ, suy tụy ngoại tiết, nhiễm kí sinh khuẩn Botriocephale (do ăn cá sống hoặc nấu chưa chín).
 
- Do dị dạng bẩm sinh làm giảm hấp thu vitamin B12  như bệnh Imerslund - Grasbeck kèm theo đái ra protein thường xuyên.

Các yếu tố, nguy cơ:

Triệu chứng, biểu hiện:

Triệu chứng lâm sàng: thiếu máu do thiếu vitamin B12  ít gặp, thường phối hợp với nhiều các yếu tố dinh dưỡng bệnh xảy ra từ từ với các triệu chứng; thiếu máu từ từ, da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt; rối loạn tiêu hoá như chán ăn, hay nôn, tiêu chảy, viêm lưỡi, gan có thể to, loạn thần kinh nhẹ như mệt mỏi, chóng mặt, rối loạn cảm giác sâu, đau mỏi, run tay, chân,...
 
Biểu hiện huyết học của thiếu máu do thiếu vitamin B12  gần giống thiếu máu do thiếu axit folic, thiếu máu hồng cầu to, huyết sắt tố giảm, số lượng bạch cầu giảm, bạch cầu hạt phân mui nhiều, tiểu cầu giảm nhẹ, trong máu tủy có nhiều nguyên hồng cầu khổng lồ.
 
Định lượng vitamin B12 thấy giảm dưới 100 pg/ml (bình thường: 150-1000 pg/ml).

Chẩn đoán bệnh:

Phòng ngừa:

Phương pháp phòng ngừa thiếu máu do thiếu vitamin B12 tốt nhất là giáo dục dinh dưỡng, hướng dẫn cải tiến bữa ăn, tăng cường thức ăn nguồn động vật giàu vitamin B12 và chữa tích cực, thích đáng các bệnh mạn tính đường tiêu hoá làm giảm hấp thu. Các biện pháp phòng bệnh thiếu máu do thiếu axit folic cũng có tác dụng phòng thiếu máu do thiếu vitamin B12.

Điều trị:

Điều trị chủ yếu là dùng liều vitamin B12 cần thiết để chữa thiếu máu và bù lượng dự trữ. Đồng thời với bổ sung vitamin B12 cần điều trị đặc hiệu theo nguyên nhân và điều chỉnh chế độ ăn, lưu ý thức ăn động vật.

Biến chứng:

Chế độ chăm sóc:

Bài thuốc dân gian: